Иқтисодиёти сабз
|
> 98 %
нерӯи барқ аз нерӯгоҳҳои барқи обӣ
|
2032
гузариши пурра ба энергияи сабз
|
2037
Тоҷикистон — кишвари «сабз»
|
2 млрд
ниҳол то соли 2040
|
Стратегияи рушди иқтисоди сабз барои солҳои 2023–2037
Стратегия бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 сентябри соли 2022, №482 тасдиқ шудааст. Он 12 самти афзалиятнокро дар бар мегирад: энергетика, саноатикунонӣ, кишоварзӣ, нақлиёт, меъморӣ ва сохтмон, манзилу коммуналӣ ва партовҳо, сармояи табиӣ, сармоягузории сабз, қонунгузорӣ, экотуризм, маърифати экологӣ ва ҷойҳои кории сабз.
| Самт | Ҳадафҳои стратегия |
|---|---|
| Энергияи барқароршаванда | иқтидори нерӯгоҳҳои офтобӣ то 800 МВт; ду баробар афзоиш додани истеҳсоли нерӯи барқи барқароршаванда |
| Самаранокии энергетикӣ | 10 % кам кардани талафоти нерӯи барқ; содироти нерӯи барқ то 10 млрд кВт·соат дар як сол |
| Саноат | 80 % истеҳсолот бе партов; ҳиссаи саноат дар ММД то 30 % то соли 2030 |
| Кишоварзӣ | обёрии қатрагӣ дар 30 % хоҷагиҳо; рушди истеҳсоли органикӣ |
| Иқлим | партовҳои CO₂ ба ҳар сари аҳолӣ ҳоло камтар аз 1 тонна |
Манбаъ: Стратегияи рушди иқтисоди сабз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2023–2037.
Энергетикаи сабз
Беш аз 98 фоизи нерӯи барқи Тоҷикистон дар нерӯгоҳҳои барқи обӣ истеҳсол мешавад. Дар 10 соли охир истеҳсоли нерӯи барқ қариб 40 фоиз афзуд.
Истеҳсоли нерӯи барқ, млрд кВт·соат. Манбаъ: Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ (декабри 2025).
- Дар 10 соли охир ба соҳаи энергетика зиёда аз 60 млрд сомонӣ сармоягузорӣ шуда, 1017 МВт иқтидори нав ба кор андохта шуд.
- Соли 2025 НБО-и Қайроққум навсозӣ шуда, иқтидори он аз 114 МВт ба 174 МВт расид.
- НБО-и Роғун: қариб 60 фоизи корҳои сохтмонӣ анҷом ёфтааст; агрегати сеюм моҳи сентябри соли 2027 ба кор дароварда мешавад.
- Дар асоси нерӯи барқи сабз ва оби хунук ташкили марказҳои коркарди «маълумоти сабз» ва маркази минтақавии зеҳни сунъӣ пешбинӣ шудааст.
Энергияи офтоб: лоиҳаҳои нав
Соли 2026 Тоҷикистон ба сохтмони нерӯгоҳҳои калони офтобӣ шурӯъ кард. Онҳо камбуди нерӯи барқро дар фасли зимистон, вақте ки ҷараёни об кам мешавад, коҳиш медиҳанд.
| Нерӯгоҳ | Иқтидор | Ҳолат |
|---|---|---|
| Ашт (ш. Шайдон, вилояти Суғд) | 250 МВт | сентябри 2026 бо иштироки Президенти кишвар ба кор андохта шуд; қариб 40 % талаботи минтақаро таъмин мекунад; сармоягузор ҶСК «Айон Энерҷӣ» |
| Ҷайҳун (вилояти Хатлон) | 250 МВт | дар ҳоли сохтмон; пайвастшавӣ ба шабакаи ягона дар моҳҳои наздик |
| Рож (ноҳияи Шуғнон, ВМКБ) | 3 МВт | 27 сентябри 2026 ба кор андохта шуд; бо захирагоҳи барқ 0,5 МВт·соат; бо дастгирии Ҷумҳурии Корея |
| Шӯроб (ш. Исфара, вилояти Суғд) | 3 МВт | 27 сентябри 2026 ба кор андохта шуд; бо захирагоҳи барқ 0,5 МВт·соат |
Дар ду соли наздик бояд нерӯгоҳҳои офтобӣ бо иқтидори умумии 1500 МВт аз ҳисоби сармоягузории мустақим ба истифода дода шаванд. Нақшаи чорабиниҳо оид ба энергияи барқароршаванда барои солҳои 2026–2027 (221,6 млн сомонӣ) 28 апрели соли 2026 тасдиқ гардид.
Ӯҳдадориҳои иқлимӣ ва ҷангалпарварӣ
| Самт | Ҳадаф |
|---|---|
| Партовҳои газҳои гулхонаӣ | то соли 2030 на зиёда аз 60–70 % сатҳи соли 1990 (бе шарт) ва 50–60 % (бо дастгирии байналмилалӣ) |
| Барқарорсозии ҷангалҳо | барқарор кардани 66 ҳазор гектар ландшафтҳои ҷангалии вайроншуда дар солҳои 2018–2030 |
| Кабудизоркунӣ | шинонидани зиёда аз 2 млрд ниҳол то соли 2040 |
| Мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлим | Стратегияи миллии мутобиқшавӣ то соли 2030: энергетика, захираҳои об, нақлиёт ва кишоварзӣ |
Ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон
Тоҷикистон дар СММ ташаббускори масъалаҳои об ва иқлим мебошад.
| Сол | Ташаббус |
|---|---|
| 2018–2028 | Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» ва Раванди обии Душанбе |
| 2025 | Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо; Конфронси байналмилалии сатҳи баланд дар Душанбе (29 май – 1 июни 2025) |
| 2025–2034 | Даҳсолаи амал оид ба илмҳои криосфера |
| 12.12.2025 | қатъномаи СММ оид ба пиряхҳо ва криосфера бо ташаббуси Тоҷикистон |
Маълумот ба ҳолати октябри соли 2026. Манбаъҳо: Стратегияи рушди иқтисоди сабз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2023–2037; Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ (2025); саҳми миллии муайяншудаи Тоҷикистон (UNFCCC); АМИТ «Ховар», The Times of Central Asia, «Азия-Плюс», Interfax.
