Wszechświat haftu tadżyckiego. SHAKAN

03.04.2020 11:27

chakanduzi-12.jpg W Tadżykistanie haftowanie ornamentów, obrazów kwiatowych i symbolicznych rysunków kolorowymi nićmi na bawełnianych lub jedwabnych tkaninach nazywane jest"shakan". Tradycja ta jest powszechna wśród kobiet i dziewcząt wTadżykistanie. Wyhaftowują coś na koszulach, chustach, zasłonach, poduszkach,narzutach na łóżka i kocach do kołysanek. Oprócz symbolicznych przedstawień, haft zawiera mitologiczne obrazy, które odnoszą się do otaczającej natury i kosmosu oraz wyrażają życzenia i nadzieje ludzi.

Haft jest jedną z ukochanych tradycyjnych sztuk Tadżyków, która ze względu na swoje lokalne i etniczne cechy jest bardzo popularna wśród wielu narodów świata.

Ta sztuka wizualna ma starożytne korzenie w historii kultury narodu tadżyckiego, które odzwierciedlają wewnętrzny świat artystów w ogóle, tradycyjną wiedzę, nadzieję, wiarę i marzenia zwykłych ludzi.

 

chakanduzi-1.jpg

Mistrzowie z różnych regionów Tadżykistanu tworzą artykuły hafciarskie różnymi technikami - basma, tamburyn, satyna i ścieg krzyżykowy. Haft w każdym regionie kraju ma swoją specyficzną konstrukcję i cechy kompozycyjne, od tkanin i kolorowych nici po ozdoby. 
   W północnymTadżykistanie, haft nazywa się Gulduzi. W tym regionie, dwa kolory są połączone poprzez przedstawienie ciemnych ornamentów na żółtym tle. W Khatlonie, na południu kraju, ta starożytna sztuka nazywana jest czakanem, co wyraża znaczenie tej samej sztuki. Preferuje się tu kolorowe nici na czerwonym tle. W regionie Bergbadakhshan na białym materiale wyhaftowana jest suknia szakana. Na zachodzie jako kolor tła stosowana jest zielona tkanina.


Hafty tadżyckie z roślinnymi i geometrycznymi ornamentami zdobią również welony ślubne, pokrowce, poszewki, koce, zasłony, ręczniki, szale modlitewne i wiele innych przedmiotów codziennego użytku i strojów. W haftach ludzie wyrażają swoje marzenia w symbolicznych formach, wzorach i cechach mitologicznych o otaczającej ich przyrodzie i kosmosie.

Każdy wzór ma swoją własną nazwę, np. słońce, róża, palma, kwiat granatu, grot strzałki, kształt migdałowca, tulipan, bazylia, celosia, słowik, pawi ogon, księżyc i gwiazdy, kwiat Ajdari i tak dalej. W porównaniu z innymi formami sztuki, haft ma więcej możliwości ekspresji w zakresie wariantów tematycznych i merytorycznych. Na tę różnorodność miały wpływ czynniki społeczno-gospodarcze, kulturowe, geograficzne i naturalne.

Haft jest kobiecym rzemiosłem, tylko niewielka grupa mężczyzn zajmuje się tą sztuką. Kobiety i dziewczęta haftują indywidualnie i w grupach. Zbierają się w ośrodkach sztuki lub w swoich domach i ozdabiają swoje przedmioty. Zwracają się do siebie o radę, uczą haftu młode pokolenia, czasami wspólnie ozdabiają duże przedmioty, takie jak serwetka Suzani czy welon weselny.

201812210330-887.jpg UNESCO umieściło haft "Tschakan" na reprezentatywnej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.Decyzja ta została podjęta na dorocznym spotkaniu UNESCO - Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, które odbyło się w Port Louis (na Mauritiusie).  Do tej pory trzy tradycje kultury tadżyckiej zostały wpisane na Reprezentatywną Listę Dziedzictwa Kulturowego Ustnego i Niematerialnego UNESCO. Są to sztuka Shashmaqom, specjalny rodzaj muzyki, święto Nauruz i tradycyjne danie"Oschi Palow". Kilka lat temu tadżycka starożytna osada Sarazm i góry Pamir zostały wpisane na listę materialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

 

 

 

 

 

Galeria

Calendar